افتخاری دیگر برای جمهوری اسلامی ایران
به دست دو تن
از اعضا هیئت موسس ، موسسه آموزش عالی نوردانش
دستاورد تازه محققان ايراني در مرزهاي دانش
پژوهشگران زيست فناوري كشور موفق به ساخت پروموترهاي
مصنوعي شدند
محققان پژوهشگاه ملي مهندسي ژنتيك و زيست فناوري از
ساخت پروموترهاي مصنوعي القاء شونده توسط پاتوژنها با بهرهگيري از توالي هاي
تنظيم کننده بيان ژن براي اولين بار در كشور خبر دادند.
دكتر فرهاد شكوهيفر- دانش آموخته دکتري پژوهشگاه ملي
مهندسي ژنتيک و زيست فناوري و عضو هيات علمي دانشگاه فردوسي مشهد - در گفتوگو با
خبرنگار «پژوهشي» خبرگزاري دانشجويان ايران
(ايسنا)
با اشاره به آنكه در مباحث مربوط به مهندسي ژنتيك و
انتقال ژن، كنترل بيان ژن در دستيابي به اهداف مورد نظراهميت زيادي دارد، خاطرنشان
كرد: در پروژههايي كه تا به حال انجام شده ژن مورد نظر پس از انتقال به ميزبان، به
صورت دائمي بيان مي شده است و در نتيجه تمامي سلولهاي ميزبان در طول دوره حيات
خود تحت تاثير قرار ميگرفتند. در حالي که بسته به هدف يک پروژه تحقيقاتي محصول يک
ژن در شرايط خاص و در سلولهاي مشخصي از ميزبان مورد نياز است و بيان دائمي آن
ميتواند اثرات سوئي به همراه داشته باشد.
وي که اين تحقيق را در قالب رساله دکتري خود در
پژوهشگاه ملي مهندسي ژنتيك و زيست فنآوري به انجام رسانده است، افزود: در اين
پروژه تلاش شد كه پروموترها را به گونهاي طراحي كنيم تا تنها در بازه زماني و
مکاني مورد نياز، ژن انتقال يافته را بيان كنند.
شكوهيفر با بيان آنكه اين ايده چند سالي است كه در
مركز تحقيقاتي «ماكس پلانك» آلمان شكل گرفته و گروههاي تحقيقاتي بر روي آن كار
ميكنند، اظهار داشت: در اين پروژه سعي شده از نتايج اين تيمهاي تحقيقاتي استفاده
شود تا چنين پروژهاي را براي اولين بار در ايران انجام دهيم.
وي درباره اينكه اين تحقيق روي چه ميزباني و با چه
هدفي صورت گرفته است، گفت: در دنيا اغلب از موجودات مدل براي انجام چنين مطالعاتي
استفاده مي شود، اما در ايران با توجه به محدوديتهاي مالي براي تامين بودجه و
همچنين سادگي کار از گياه کلزا بهعنوان ميزبان استفاده و تلاش شد تا با استفاده از
اين تکنولوژي پروموترهايي ساخته شود که براي مقابله با پاتوژنهاي اين محصول مناسب
باشند. جايگاه کلزا به عنوان يک گياه روغني و اهميت واردات روغن خوراکي براي کشور
نيز از جمله ويژگي هاي مورد توجه در انتخاب گياه ميزبان بود و تلاش شد تا ضمن بومي
سازي تکنولوژي ساخت پروموترهاي مصنوعي، نتايج حاصل جنبه کاربردي نيز داشته باشد.
اين محقق با بيان اين كه پروژه مذكور در حال حاضر در
مرحله تحقيقاتي بوده و تاکنون به چاپ مقالات علمي منتج شده است به ايسنا گفت:
نتايج کاربردي آن طي چند سال آينده در توليد منابع
مقاومتي جديد براي گياه کلزا مورد انتظار خواهد بود. توليد ارقام مقاوم با قابليت
بيان ژن مقاومت در سلولهاي مورد حمله پاتوژن و تنها در زمان مواجهه با آنها
ميتواند در افزايش بازده مقابله با پاتوژنها نقش مهمي ايفا کند. اين نکته زماني
اهميت بيشتري مييابد که گياه در طول دوره رشد خود در صورت عدم حضور عوامل
پاتوژنيک، ژن مقاومت را بيان نمي کند و هزينهاي براي تغيير برنامههاي طبيعي خود و
وارد شدن به فاز دفاعي صرف نميکند.
وي درخصوص اينكه چه نوع بيماري در اين پژوهش مورد
بررسي قرار گرفته است، اظهار كرد: بيماري اسكلروتينيايي كلزا (پوسيدگي ساقه كلزا)
كه در شمال كشور شايع بوده و به مزارع كلزا خسارت وارد ميكند، يکي از پاتوژنهاي
مورد بررسي در اين پژوهش است.
اين پژوهشگر خاطرنشان كرد: براساس نتايج بدست آمده
يكي از پروموترها نسبت به اين بيماري خيلي خوب واكنش نشان داد كه مي توان در
پروژههاي اصلاحي از اين پروموتر براي مقابله با اين پاتوژن استفاده كرد.
شكوهيفر در ادامه اظهار داشت: نكته حائز اهميت اين
است كه به تکنولوژي ساخت پروموترهاي مصنوعي دست يافتيم كه با اين تکنولوژي
ميتوانيم بيان يک ژن را بهطور كامل كنترل كنيم تا تنها در شرايط مدنظر ژن هدف را
بيان كند.
وي اضافه كرد: علاوه بر كاربردهاي متعدد و متنوع
پروموترهاي ساخته شده در اين تحقيق، دستيابي به تکنولوژي ساخت پروموترهاي مصنوعي
خود اهميت قابل توجهي دارد. توان علمي و تخصصي به دست آمده در مبحث تنظيم بيان ژن
در زمينه هاي علمي ديگر به خصوص در پزشکي و صنعت نيز قابل استفاده است.
وي در پايان ابراز اميدواري کرد كه با جلب توجه
محققان کشور، استفاده از اين فناوري به طور روز افزون در رشته هاي علمي مختلف توسعه
يابد.
اين پروژه در قالب رساله دكتري اين محقق به راهنمايي
دكترمحمدرضا زماني و دكتر مصطفي مطلبي
و با مشاوره دکترمحمدعلي ملبوبي ودکتر اميرموسوي در پژوهشگاه ملي مهندسي ژنتيك و
زيست فناوري طي سال هاي 1384 تا 1389انجام شده است.
خبر گزاری ایسنا
كد خبر : 8905-16100 تاريخ : 22/06/1389